MINISTRANCI

Kto to jest ministrant?

„Ministrare” (z łaciny) znaczy „służyć”. Służymy Bogu, kiedy przyczyniamy się do tego, aby liturgia była piękna. Słowo „ministrant” wskazuje szczególni na służbę we Mszy świętej.

Ministrant jest POMOCNIKIEM przy sprawowaniu Mszy świętej i podczas innych nabożeństw liturgicznych.

Ministrant usługuje księdzu, gdy przygotowywany jest ołtarz i dary ofiarne potrzebne do ofiary Mszy świętej. Pomaga również po zakończeniu Mszy świętej.

Ministrant jest tym, który niesie znaki

Ministrant niesie pewne określone przedmioty, które dla liturgii są niezbędne. Są to przedmioty, które dla liturgii mają szczególnie ważne znaczenie. One mają ludziom wierzącym coś przedstawiać i wskazać na inną rzeczywistość.

Ministrant powinien sam być znakiem

Ministrant przez służenie wskazuje, że każde nabożeństwo liturgiczne sprawowane w kościele, jest nie tylko sprawą kapłana, lecz sprawą całej parafii i wszystkich wiernych!

Ministrant przez swoje służenie pokazuje, że „uczestniczyć w liturgii” nie znaczy tak jak w kinie albo przed telewizorem tylko słuchać czy oglądać!

„Uczestniczyć w liturgii” to znaczy także współdziałać i współtworzyć ją, czynnie się w niej angażując!

Kiedy wchodzę do kościoła...

Zanim zajmę miejsce w kościele albo udam się do zakrystii, przyklękam przed tabernakulum!

Tabernakulum to szafka stojąca na środku ołtarza przyściennego, obecnie jest umieszczana na osobnej podstawie w pobliżu ołtarza głównego lub w osobnej kaplicy. Tabernakulum służy do przechowywania Najświętszego Sakramentu, czyli Świętych Hostii! Pokazuję, że jestem ochrzczony: Końce palców zanurzam w wodzie święconej i czynię znak krzyża świętego!

Przez chrzest święty stałem się... ...dzieckiem Boga, ...chrześcijaninem, ...członkiem wspólnoty Kościoła świętego!

Znak krzyża uczyniony wodą święconą przy wejściu do kościoła, powinien przypominać mi o tym, że jestem ochrzczony. Kropielnicę z wodą święconą ¬znajdziemy przy drzwiach wejściowych do wszystkich kościołów!

Wieczna lampka wskazuje: w tabernakulum znajduje się Najświętszy Sakrament. W Najświętszym Sakramencie... jest rzeczywiście obecny Jezus Chrystus. W tym Świętym Chlebie jest On tu obecny dla nas!

Punktualność ministranta

Gdy zostałeś wyznaczony na swój dyżur ministrancki, wtedy nie przychodź nigdy na ostatnią minutę! Ponieważ:

- musisz założyć komżę i kołnierz!
- musisz przygotować sobie książeczkę do nabożeństwa, czyli twój modlitewnik!
- być może będziesz musiał jeszcze coś przenieść do prezbiterium, czyli tej części kościoła, w której znajduje się ołtarz główny!
- może trzeba będzie jeszcze coś omówić z księdzem !
- ponadto ważne są jeszcze dwie minuty cichego skupienia i zastanowienia przed rozpoczęciem liturgii

Niezwykle ważną regułą obowiązującą każdego bez wyjątku ministranta jest: i Przybyć 10 MINUT i przed rozpoczęciem nabożeństwa - to jest punktualność ministranta!

Ministrant nosi szczególną szatę…

Mój ubiór ministrancki
W niektórych parafiach używana jest sutanna ministrancka. Jest to długa do kostek suknia koloru czerwonego, zielonego, czarnego lub fioletowego.

Krótszą szatę liturgiczną wkładaną na siebie, nazywamy komżą. Jest ona zawsze koloru białego. Jeśli używana jest sutanna ministrancka, to wówczas na nią zakłada się komżę.

W wielu parafiach ministranci noszą albę z kapturkiem oraz cingulum Cingulum może być różnego koloru.

Uwaga! Zwróć uwagę, aby sutanna i alba nie były ani za krótkie, ani za długie!

Co oznacza strój liturgiczny ministranta?

Ministrant jest znakiem!

Również szata ministranta powinna coś przedstawiać, czyli być znakiem. Strój liturgiczny ministranta, podobnie jak szaty kapłana podczas sprawowania liturgii, pokazują wierzącym, że zgromadzenie w Kościele nie jest zwyczajnym zgromadzeniem, lecz szczególną wspólnotą wierzących w Chrystusa.

Pomyśl o ważnej obietnicy Jezusa: "Gdzie dwaj albo trzej zebrani są w imię i moje, tam Ja jestem pośród nich" (Mt 18,20)

Dwie minuty cichego zastanowienia

Dwie minuty przed rozpoczęciem nabożeństwa, ustawiamy się i zachowujemy całkowite milczenie! Kapłan i ministranci zastanawiają się nad tym, co za chwilę ma się dokonać!

Sprawdź siebie:
Czy potrafisz:
- dwie minuty
- całkiem cicho (w milczeniu)
- sam w pokoju usiedzieć na krześle?

A może byś takie ćwiczenie wykonywał co najmniej raz dziennie? Byłoby to dobre przygotowanie do zachowania dwóch minut milczenia i zastanowienia się przed rozpoczęciem każdego nabożeństwa liturgicznego! O czym możesz w czasie tych dwóch minut ciszy pomyśleć przed nabożeństwem?

Postawy podczas liturgii

Jesteśmy ciałem i duszą. Nasza postawa pokazuje, co odczuwamy. Nasz wygląd i zachowanie zewnętrzne pokazują, co myślimy i jak się czujemy.

Twój WYGLĄD ZEWNĘTRZNY, zachowanie, postawa ukazuje twoje WEWNĘTRZNE NASTAWIENIE!
Powinieneś wziąć to pod uwagę: przy chodzeniu, staniu, siedzeniu, przy klęczeniu, przyklękaniu, ukłonie, przy składaniu rąk !

Chodzenie
- nie "łazić" albo ociągać się czy marudzić - nie biegać lub śpieszyć się - powinieneś iść spokojnie i równym krokiem!
Zwróć uwagę na odstęp przed tym, kto cię poprzedza!
Trzymaj się prosto, bo chodzenie prosto jest cechą człowieka, któremu naprzeciw wychodzi Bóg.

Stanie
- nie chwiać się i nie ruszać
- nie stać krzywo (garbić się) i nie opierać się
- powinieneś stać cicho i prosto!

Kiedy zachowujesz postawę stojącą
- od początku Mszy świętej aż do oracji włącznie
- od wersetu „Alleluja” przed Ewangelią aż do zakończenia Ewangelii
- podczas wyznania wiary i modlitwy powszechnej
- od wezwania kapłana "Módlcie się, aby moją i waszą ofiarę ...",
- podczas prefacji aż do "Święty, Święty..." włącznie
- począwszy od "Oto wielka tajemnica wiary" aż do "Baranku Boży" włącznie - podczas Modlitwy po Komunii św. oraz obrzędów zakończenia.

Stanie wyraża godność i radość dzieci Bożych oraz gotowość do służby i ofiary. "Jestem gotowy iść za Tobą, Panie, gdy Ty mnie wezwiesz".

Siedzenie
- nie garbić się
- nie oglądać się
- ręce powinny spoczywać na kolanach!

W którym momencie siadasz w liturgii? - podczas czytań mszalnych, psalmu responsoryjnego i kazania (homilii) oraz ciszy po kazaniu
- podczas przygotowania darów ofiarnych (z wyjątkiem tych ministrantów, którzy podają ampułki)
- podczas rozdawania Komunii św. (z wyjątkiem tych, którzy podają patenę) i chwili ciszy po Komunii św.
- w czasie ogłoszeń parafialnych.

Siedzenie jest postawą spoczynku, gotowości słuchania i zastanawiania się.

Klęczenie
- Jeśli nie trzymasz nic w rękach, wówczas złóż je!
Kiedy klęczysz?
- podczas Modlitwy eucharystycznej,
- po śpiewie: "Święty ..."
- i na słowa: "Oto Baranek Boży... Panie, nie jestem godzien ..."

Klęczenie jest postawą czci, uwielbienia i adoracji

Skłon głowy
Skłaniam głowę:
- kiedy przynoszę coś kapłanowi, np. podczas przygotowania darów ofiarnych.

Skłon głowy jest znakiem szacunku i uprzejmości.

Skłon ciała
Przy tym pokłonie zginam głęboko głowę i ramiona.
To również jest znak czci i uwielbienia. Jeśli w jakimś kościele nie jest przechowywany Najświętszy Sakrament (nie ma "wiecznej lampki"), wtedy skłaniam ciało przed głównym ołtarzem albo przed krzyżem.

Przyklęknięcie
Przyklękam zawsze na prawe kolano, dotykając nim posadzki. Przyklęknięcie jest najważniejszym znakiem czci i uwielbienia.
Jest ono znakiem adoracji: uniżam się przed nieskończonym i niezmierzonym Bogiem i przed Jego Synem, Jezusem Chrystusem. Dlatego w kościele przyklękam tylko przed tabernakulum, gdzie przechowuje się Święte Hostie - Najświętszy Sakrament, w którym w szczególny sposób obecny jest Jezus Chrystus!

Złożenie rąk
Gdy jako ministrant nie niesiesz żadnego przedmiotu, albo gdy nie masz w ręku modlitewnika - śpiewnika, wtedy złóż swoje ręce.
Ręce powinny być zawsze złożone na wysokości piersi i stale skierowane ku górze.
Kiedy łączymy nasze ręce razem i składamy je do modlitwy, wtedy znaczy to: my gromadzimy się, zwracamy się do Boga, oddajemy Mu siebie samych!

Zapamiętaj:
Wszystko, co jako ministrant czynisz przy ołtarzu, winno być sprawowane w spokoju i dziać się bez pośpiechu. Twój spokój i opanowanie udziela się uczestnikom liturgii. Nabożeństwo liturgiczne nie może nigdy być gonitwą, bo jest ono uosobieniem piękna. Dlatego winno być sprawowane w spokoju i z wielkim dostojeństwem.

Blisko ołtarza...

Tabernakulum
Dlatego Święte Hostie po Mszy świętej są przechowywane w specjalnej skrzyneczce (szafce). Nazywamy ją "tabernakulum". Słowo to jest pochodzenia łacińskiego (" tabernaculum") i oznacza "namiot". W Starym Testamencie znany był tzw. Namiot Świadectwa, który w czasie wędrówki Izraelitów był świętym miejscem przebywania i obecności Boga wśród ludu, a zarazem świątynią prawdziwego Boga.

Wieczna lampka
Jest to znak obecności Świętych Hostii - Najświętszego Sakramentu w tabernakulum. Wieczna lampka pokazuje nam, że Jezus Chrystus jest wśród nas obecny w Świętych Hostiach także poza Mszą świętą.

Przyklęknięcie
Przed tabernakulum zawsze przyklękam. Przyklękając, uwielbiam i czczę Jezusa Chrystusa, Syna Bożego, który jest obecny w Najświętszym Sakramencie jako Chleb Życia.

Puszka albo patena komunijna
Konsekrowane Hostie, które pozostały po rozdzieleniu Komunii świętej, przechowywane są w specjalnym naczyniu liturgicznym:
- w puszce
- albo w głębokiej patenie komunijnej.
Oba te naczynia zamknięte są przykrywką. Czasami nakłada się na puszkę małą sukienkę (pelerynkę) jako znak czci dla Najświętszego Sakramentu. Często jest ona misternie haftowana. Właściwa nazwa tego naczynia liturgicznego brzmi "cyborium".

Monstrancja
Niekiedy kapłan ukazuje Świętą Hostię w specjalnym naczyniu liturgicznym, które nazywa się monstrancją. Służy ona do wystawienia Najświętszego Sakramentu w celu adorowania go i noszenia w procesji. Kapłan błogosławi też wiernych Świętą Hostią w monstrancji. Ministranci dzwonią przy tym dzwonkami lub gongiem. Słowo "monstrancja" pochodzi od łacińskiego słowa "monstrare" = "pokazywać".

Inne nazwy
Na oznaczenie Świętych Hostii znajdujących się w tabernakulum, istnieją jeszcze inne nazwy:
- Święta Eucharystia
Słowo "Eucharystia" znaczy "dziękczynienie" . Hostie stają się podczas Modlitwy eucharystycznej Ciałem Chrystusa. Ponieważ słowa Chrystusa z Ostatniej Wieczerzy są centrum wielkiej modlitwy dziękczynienia, dlatego możemy również powiedzieć: "przyjąłem Świętą Eucharystię".

- Przenajświętszy Sakrament
Ciało Chrystusa pod postacią chleba jest największą świętością Kościoła. Przeczytaj sobie historię o młodym męczenniku Eucharystii, św. Tarsycjuszu (III w.).

- Sakrament Ołtarza
Komunia święta należy do siedmiu sakramentów świętych Kościoła Jest ona sakramentem, który udzielany jest z ołtarza.

Woda święcona

Pojemnik z wodą święconą
W wielu kościołach znajduje się duże naczynie z poświęconą wodą, przeważnie z kranikiem, z którego może ona spływać. Z tego pojemnika mogą wierzący brać wodę święconą do swoich domów.

Kociołek do święconej wody
Jest to naczynie wyglądem swoim przypominające małe wiaderko. Posiada ono "rączkę" do noszenia. Podczas liturgii kociołek niesie ministrant.

Kropidło
Kropidło składa się z uchwytu, na końcu którego znajduje się metalowa kula (gałka) z małymi otworkami. W środku niej umieszczona jest gąbka nasączona wodą święconą. Kapłan używa kropidła wówczas, gdy pragnie on wiernych, albo określone przedmioty poświęcić wodą święconą.
Gdy kapłan kropi wiernych wodą święconą, to jest to przypomnieniem chrztu i odnowieniem decyzji odrzucenia zła i wyboru dobra.
Obrzęd ten nazywa się pokropieniem I albo aspersją (od łac. słowa "aspergere", to znaczy "pokrapiać").
Gdy kapłan kropi wodą święconą określone przedmioty, wtedy znaczy to, że Bóg bierze pod swoją szczególną opiekę ludzi, którzy te poświęcone rzeczy będą nosić lub posiadać.

Kadzidło
Wonny zapach kadzidła jest znakiem uwielbienia Doga!

Kadzielnica
Kadzielnica, zwana inaczej trybularzem, jest metalowym naczyniem, umocowanym na łańcuszkach i zamykanym przykrywką, do którego na rozżarzone węgle sypie się ziarenka kadzidła, czyli żywicy i wonnych ziół.

Łódka z ziarenkami kadzidła i łyżeczką
Jakie przedmioty albo osoby okadza się podczas Mszy świętej lub innego nabożeństwa liturgicznego?

Krzyż
Jest on znakiem naszego zbawienia: Jezus umarł za nas na krzyżu.

Księga Ewangelii
W niej znajdujemy Wesołą Nowinę Jezusa Chrystusa. To jest najważniejsza Księga chrześcijan.

Ołtarz
Również ołtarz jest okadzany.
Ołtarz jest najważniejszym miejscem w kościele:
- Jest on jak stół z Ostatniej Wieczerzy
- Jest on stołem świętej Uczty Ofiarnej
- Jest on jak stół w domu w Emaus


Dary chleba i wina
Są one okadzane podczas przygotowania darów ofiarnych, ponieważ staną się mocą słów z Ostatniej Wieczerzy, Ciałem i Krwią Chrystusa.

Święta Hostia w Monstrancji
Okadzamy ją, aby uwielbić prawdziwie obecnego w tym Świętym Chlebie Jezusa Chrystusa.

Msza święta koncelebrowana

Jest wiele różnych form sprawowania Mszy świętej. Na pierwszym miejscu stawia się Mszę świętą, której przewodniczy ksiądz biskup w otoczeniu swoich kapłanów i w której wierni uczestniczą w sposób świadomy, czynny i pobożny. W takiej Mszy świętej w szczególny sposób ukazuje się Kościół święty.

Msza święta koncelebrowana
to taka Msza święta, w której działa, uczestniczy i współcelebruje dwóch lub więcej kapłanów pod przewodnictwem głównego celebransa. Może nim być biskup lub inny kapłan. Przy odprawianiu Mszy świętej koncelebrowanej, bardziej widoczna staje się jedność kapłaństwa, jedność Ofiary Pana Jezusa i jedność całego Ludu Bożego.

Funkcję koncelebransów uwidacznia ich specjalne miejsce, szaty liturgiczne, gesty podczas Modlitwy eucharystycznej i ciche odmawianie głównych tekstów liturgicznych.
Msza święta koncelebrowana jest zalecana szczególnie tam, gdzie kapłani żyją razem we wspólnocie.

Jest wiele różnych nabożeństw liturgicznych

Nie tylko Msza święta jest Służbą Bożą, czyli liturgią. Jest jeszcze wiele innych nabożeństw, ponieważ Jezus powiedział:
"Gdzie są dwaj albo trzej zebrani w imię moje, tam jestem pośród nich" (Mt 18,20).
Oto tylko niektóre z nich:
Nabożeństwo różańcowe
Nabożeństwo Słowa Bożego
Gorzkie Żale
Procesja błagalna
Nabożeństwo czerwcowe
Nabożeństwo pokutne
Nabożeństwo dla dzieci przy żłóbku Nabożeństwo powołani owe
Nabożeństwo w intencji Ojca Świętego Droga Krzyżowa
Nieszpory
Nabożeństwo majowe
Nowenna do Matki Bożej Nieustającej Pomocy
Nabożeństwo pierwszopiątkowe Nabożeństwo do Serca Pana
Jezusa Nabożeństwo dla chorych


Strój liturgiczny kapłana podczas nabożeństwa poza Mszą świętą

Stuła
Stułę nosi kapłan podczas liturgii, niezależnie od tego, czy jest ona sprawowana w kościele, w kaplicy, w domu, czy na wolnym powietrzu.

Sutanna
Jest to długa do kostek suknia, zasadniczo czarna, z długimi rękawami, którą kapłani noszą pod ubiorem liturgicznym (por. str. 23)

Kapa
Kapłan używa kapy w czasie szczególnie uroczystej liturgii i podczas udzielania sakramentów świętych poza Mszą świętą.

Welon
Welon używany jest przez kapłana wtedy, gdy błogosławi on wiernych Najświętszym Sakramentem obecnym w monstrancji. Welon jest nakładany na ramiona kapłana w czasie liturgii przez zakrystiana albo ministranta przed samym błogosławieństwem. Błogosławieństwo Najświętszym Sakramentem w monstrancji nazywamy błogosławieństwem sakramentalnym. Kapłan używa welonu także w procesji, podczas której niesiona jest monstrancja.

Wielu współpracowników w czasie liturgii

Kapłan

Zakrystian
On troszczy się o porządek i czystość w kościele i zakrystii!

Pomocnik udzielania Komunii świętej
Dzięki pozwoleniu księdza biskupa może on pomagać w rozdzielaniu Komunii świętej.

Ministranci

Lektorzy
"Lektor" - osoba czytająca komuś głośno. To ten, kto w czasie liturgii czyta, np. Słowo Boże albo odczytuje wezwania modlitwy wiernych!

Organista
Zadaniem jego jest gra na organach i podtrzymywanie śpiewu wiernych w liturgii.

Kantor
Kantor kieruje śpiewem zgromadzonych wiernych, intonuje wezwania i śpiewy. Wykonuje też psalm responsoryjny po czytaniu albo śpiew Alleluja przed Ewangelią.

Ceremoniarz
Troszczy się, by liturgia była sprawowana pięknie, z godnością i w należytym porządku.

Komentator
Jego zadaniem jest objaśnianie i pouczanie o obrzędach liturgicznych. Kieruje również zewnętrznym uczestnictwem wiernych w liturgii.

Chór kościelny

Schola
Jest to zespół śpiewaczy, złożony często z dzieci szkolnych. Schola rozpoczyna i podtrzymuje wspólny śpiew wiernych w czasie całej akcji liturgicznej. Niektóre śpiewy schola wykonuje sama, niektóre zaś na przemian z ludem

Kolektujący (kolektorzy)
Zbierają oni podczas Mszy świętej ofiary pieniężne na potrzeby Kościoła i biednych.