DLA DUSZPASTERZY

Ogólne zasady
Duszpasterstwa Służby Liturgicznej - DSL Diecezji Warszawsko-Praskiej

Ważne pliki do pobrania:

OBRZĘD BŁOGOSŁAWIEŃSTWA KANDYDATÓW DO SŁUŻBY LITURGICZNEJ

OBRZĘD PRZYJĘCIA NOWYCH MINISTRANTÓW
I PROMOCJA MINISTRANTÓW NA WYŻSZE STOPNIE LITURGICZNE

ŚLUBOWANIE MINISTRANTÓW

Duszpasterstwo Ministrantów

1. Głównym opiekunem ministrantów w parafii jest proboszcz, który stoi na straży ciągłości formacyjnej. Bezpośrednią opiekę nad ministrantami proboszcz może przekazać swemu wikariuszowi, rezydentowi, a w parafiach bez wikariuszy bratu lub siostrze zakonnej, a także odpowiedniej osobie świeckiej.

2. Grupa ministrancka w parafii jest podstawową grupą formacyjną dla chłopców. Dlatego:
- przede wszystkim należy zająć się solidnie ministrantami, a potem tworzyć także inne grupy formacyjne, w których uczestniczą chłopcy;
- powierzając wikariuszowi opiekę nad ministrantami, należy zaliczyć tę pracę nie do jego dodatkowych zajęć ale do obowiązków ogólnoduszpasterskich.

3. Wprowadza się następujące stopnie ministranckie i związane z nimi podstawowe funkcje liturgiczne:

Choralista (kl. IV) - spełnia funkcje przy dzwonkach;

Ministrant światła (kl. V) - posługuje przy świecach, podaje wodę i ręczniczek.

Ministrant księgi (kl. VI) - posługuje przy księgach liturgicznych i nosi krzyż.

Ministrant ołtarza (kl. I gimnazjum) - przynosi na ołtarz naczynia liturgiczne, posługuje przy udzielaniu Komunii i nosi kadzielnicę.

Ceremoniarz ministrantów młodszych (kl. II gim.) - rozdziela funkcje i czuwa nad właściwym wypełnianiem czynności liturgicznych

Kandydat na lektora (kl. III gim.) - uczestniczy w Kursie Lektorskim, czyta Słowo Boże w dni powszednie,

Lektor - czyta lekcje także w niedzielę, przygotowuje wprowadzenia do czytań, podaje intencje modlitwy powszechnej.

Ceremoniarz - rozdziela funkcje i odpowiada za przebieg nabożeństw i uroczystości liturgicznych w parafii

Kandydat na animatora (minimum dwuletni staż lektora) - uczestniczy w kursie animatora

Animator - pomaga w prowadzeniu zajęć i grup w parafii

Starsi lektorzy albo ministranci seniorzy - pełnią posługę ładu w zgromadzeniu liturgicznym

4. Jeśli nie ma na Mszy ministranta danego stopnia, nawet choralista może wykonywać funkcje starszych, powinien mieć jednak świadomość, że czyni to tylko w zastępstwie. Promocja na powyższe stopnie odbywa się co roku i jest główną uroczystością ministrantów. Promocji na wyższe stopnie dokonuje proboszcz parafii.

5. Werbowanie kandydatów powinno odbywać się:
- przy okazji I Komunii świętej. W czasie Białego Tygodnia ks. opiekun przewodniczy Mszy św. W kazaniu należy zachęcić do służby przy ołtarzu, ukazać jakie dobro z tego wynika i jakie są obowiązki i przywileje ministranta. Należy też w najbliższym czasie, jeszcze przed wakacjami, wyznaczyć pierwsze spotkanie dla kandydatów i ich rodziców. Ważne jest, aby przynajmniej jeden rodzic był na spotkaniu i zapoznał się z nowymi obowiązkami syna.
- przed lub po spotkaniach rekolekcyjnych dla dzieci ogłosić możność wstąpienia w szeregi ministrantów
- przez odpowiednie pogadanki na lekcjach religii w klasach własnych i u innych katechetów
- w ramach rozmów z dziećmi i rodzicami podczas dorocznej kolędy

6. Kandydatem na ministranta może zostać chłopiec, który:
- przystąpił już do Komunii św.
- posiada zgodę swoich rodziców czy opiekunów.
Kandydatura trwa jeden rok, formacja kandydatów dokonuje się w oparciu o podręcznik wydany przez Krajowe Duszpasterstwo Służby Liturgicznej "Kandydat na ministranta" lub inny zatwierdzony przez DSL
Okres kandydatury obejmuje następujące etapy:
- Okres próby - min. 3 miesiące (nie licząc wakacji, jeśli przyjmowano chętnych przed wakacjami, po Komunii). W okresie tym chłopcy uczestniczą tylko w cotygodniowych zebraniach i realizują to, co jest na nich omawiane (cechy ministranta).
- Zebranie z rodzicami - na zakończenie okresu próbnego. Na zebraniu omawiamy postępowanie chłopców w okresie próbnym (cechy ministranta) i informujemy rodziców o obowiązkach ministranckich, które ich synowie podejmą w przyszłości (zebrania, dyżury);
- Liturgiczny obrzęd błogosławienia kandydatów - przedstawienia kandydatów należy dokonać w niedzielę na Mszy św. z udziałem dzieci, najlepiej w okresie adwentu. Od tego momentu kandydaci powinni zajmować już miejsce w prezbiterium, ale nie powinni jeszcze wykonywać żadnych funkcji.
- Właściwa kandydatura - poza cotygodniowymi zebraniami kandydaci mają też obowiązek dyżuru, ale nie mają prawa wykonywać jeszcze żadnych funkcji, chyba że w ramach nauki.
- Promocja ministranta na stopień choralisty. Pod koniec kandydatury (maj-czerwiec) należy przygotować uroczystą promocję z udziałem rodziców i całej wspólnoty parafialnej. W czasie uroczystości ministranci przywdziewają strój liturgiczny. Należy pamiętać, że kandydat zostaje ministrantem nie przez otrzymanie komży, ale przez błogosławieństwo i promocję do stopnia ministranckiego.
Jeśli na kandydata zgłasza się chłopiec z klasy wyższej niż III, powinien przejść formację kandydata i być promowany na stopień wyższy, (na którym są jego rówieśnicy). Trzeba jednak przestrzegać zasady: aby się włączyć w wyższy stopień ministrancki, trzeba zdać egzamin z wiadomości i posiadać znajomość służenia na niższych stopniach.

7. Zebrania ministrantów mają charakter formacyjny i przeprowadzać je należy co tydzień, oddzielnie w poszczególnych grupach. Formacja na zebraniach dokonuje się w oparciu o następujące pomoce:

Choraliści - podręcznik "Choralista" i "Notatnik Choralisty";

Ministrant światła - podręcznik "Ministrant światła" i notatnik;

Ministrant księgi - podręcznik "Ministrant księgi" i notatnik;

Ministrant ołtarza - podręcznik "Ministrant ołtarza" i notatnik;

Ceremoniarz - podręcznik "Ceremoniał posług liturgicznych" i "Katechizm służby liturgicznej";

Kandydat na lektora - uczęszcza na kurs lektorski i tam otrzymuje formację, prenumeruje "Oremus";

Lektor powinien znać "Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego", prenumeruje "Oremus", we własnej formacji modlitewnej korzysta z modlitewnika "Brewiarz dla świeckich"

Kandydat na animatora - uczestniczy w rocznym przygotowaniu, prowadzonym przez DSL

Animator - pomaga w prowadzeniu zajęć, szczególnie w młodszych grupach. Podręcznik: "Ceremonie Mszy świętej" i "33 spotkania z ministrantami", lub "Króluj nam Chryste - materiały pomocnicze do pracy z ministrantami" - część I i II.

Jeśli w którymś tygodniu jest zebranie wszystkich ministrantów, wówczas nie powinno być zebrań w poszczególnych grupach. Należy przestrzegać zasady: jedno zebranie na tydzień.

Jeśli w parafii jest zbyt mało ministrantów, by zebrania prowadzić dla poszczególnych stopni, należy bezwzględnie zachować stopnie ministranckie, a zebrania łączyć dla ministrantów kilku stopni. Proboszcz parafii powinien zatroszczyć się o utworzenie biblioteczki ministranckiej, w której powinny znaleźć się podręczniki do prowadzenia zebrań. Podręczniki te mają być własnością parafii.

8. Każdy ministrant powinien posiadać legitymację, którą należy uaktualniać każdego roku po wakacjach, po uroczystym rozpoczęciu pracy w nowym roku szkolnym.
Do podstawowych obowiązków służby ministranckiej należy:
- dyżur w dni powszednie - przynajmniej jeden raz w tygodniu;
- dyżur w niedzielę - najlepiej ustalić tak, by na Mszach byli ministranci poszczególnych stopni;
- dyżur na nabożeństwach - każda parafia ustala według swych potrzeb.

9. Strój liturgiczny ministrantów.
Lektor - alba, pozostali ministranci - komża i pelerynka. Wskazane jest, aby w parafii wszyscy ministranci mieli jednakowy krój komży, a lektorzy alby. Ministranci mogą też pod komże zakładać tzw. sutanki.

10. Fundusz ministrancki.
Proboszcz umożliwi ministrantom w swojej parafii tworzenie funduszu ministranckiego, np. z dobrowolnie składanych ofiar przy okazji rozprowadzania zniczy, palemek w Niedzielę Palmową, wody święconej w Wielką Sobotę, kredy i kadzidła w Trzech Króli. Fundusz ministrancki jest pomocą dla organizowania obozów wakacyjnych, wyjazdów na pielgrzymki i wycieczki.

11. Karność ministrantów.
Ministrant, który wyraźnie lekceważy swoje obowiązki (zebrania, dyżury) lub daje swoją postawą w domu, w szkole, na religii i w środowisku złe świadectwo grupie ministranckiej, powinien być usunięty ze wspólnoty ministranckiej po nie wykorzystanej szansie poprawy. Należy trzymać się zasady, że nie chodzi o ilość ministrantów w parafii, ale o to, jakimi są ministrantami.

12. Wyjazdy wakacyjne ministrantów.
Zaleca się, o ile to możliwe, organizowanie obozów ministranckich w okresie wakacji. Jeśli wikariusz wyjeżdża, za zgodą proboszcza, na obóz wakacyjny z ministrantami, należy przewidzieć dodatkowe dni wolne dla zorganizowania takiego wyjazdu.

13. W każdej parafii należy założyć Kronikę i Księgę Służb Liturgicznych i okazać ją na wizytacji biskupiej i dziekańskiej.

14. Duszpasterze powinni zatroszczyć się również o prenumeratę "KnC-Króluj nam Chryste" - miesięcznika dla ministrantów.

Duszpasterstwo Lektorów

I Kurs Lektorski

1. Kurs Lektorski przeznaczony jest zasadniczo dla uczniów szkół średnich. Kandydaci poniżej 15 roku życia (młodsi niż III kl. Gimnazjum) nie będą przyjmowani.

2. Każdy kandydat w dniu zgłoszenia powinien posiadać skierowanie od swego Duszpasterza.

3. Posługa liturgiczna związana z czytaniem Pisma św. stawia przed lektorem wysokie wymagania. Z tego powodu nie każdy ministrant może uczęszczać na kurs lektorski. Duszpasterze powinni wybrać spośród gorliwych chłopców tych, którzy posiadają odpowiednie możliwości głosowe i dykcyjne, a także kwalifikacje moralne i religijne.

4. Przygotowanie do posługi lektora trwa rok, spotkania odbywają się w Seminarium Duchownym, dwa razy w miesiącu, zasadniczo w niedzielę o godz. 15.00.

5. W okresie rocznego przygotowania lektorów, kandydaci uczestniczą w dniach skupienia w Wyższym Seminarium Duchownym na Tarchominie, oraz w rekolekcjach na zakończenie kursu.

6. Do promocji lektorskiej dopuszczony zostaje kandydat, który:
- pilnie uczestniczył w wykładach z liturgiki, biblistyki i zajęciach praktycznych
- otrzymał pozytywne oceny z egzaminu teoretycznego i z umiejętności czytania i śpiewu

7. Uroczystej promocji lektorów dokonuje ks. biskup, w katedrze lub innym kościele na terenie diecezji, np. w parafii, z której bardzo liczna grupa kandydatów uczestniczyła w przygotowaniu.

8. Koszty uczestnictwa kandydatów w dniach skupienia i rekolekcjach częściowo pokrywa także parafia wysyłająca swych ministrantów.

II Duszpasterstwo lektorów promowanych

1. Promowany lektor zobowiązany jest do kontynuowania dalszej formacji wewnętrznej i pobożnego czytania Pisma Świętego. Zachęca się, by obok Pisma Świętego, podstawową pomocą we właściwym formowaniu był brewiarz.

2. Dniem patronalnym lektorów jest Niedziela Chrystusa Króla. W tym dniu lektorzy uczestniczą w uroczystej liturgii w katedrze, lub innym kościele. Nowi promowani lektorzy otrzymują legitymacje ukończenia kursu, a pozostali mają okazję uaktualnić swoje legitymacje.

3. Lektorzy promowani biorą czynny udział w następujących uroczystościach diecezjalnych:
- na początku każdego roku szkolnego Zlot Młodzieży w Ossowie - obsługa liturgii
- każdego roku Zlot Służby Liturgicznej - pomoc w organizacji i przebiegu spotkania
- Niedziela Palmowa - Diecezjalne Spotkanie Młodzieży w katedrze - obsługa liturgii

4. Należy zachęcać lektorów do udziału w Ogólnopolskim Konkursie Biblijnym, organizowanym przez diec. Zielonogórsko-Gorzowską. Terminy i zakres tematyczny konkursu podawany jest przez DSL na początku każdego roku liturgicznego.

5. Parafia powinna zatroszczyć się o prenumeratę miesięcznika "Oremus", który ułatwiłby właściwe przygotowanie się lektorów do codziennej posługi Słowa Bożego.

Ks. Dariusz Marczak - DSL Diecezji Warszawsko-Praskiej

Wykaz podręczników do pracy w grupach Liturgicznej służby ołtarza:

"Króluj nam Chryste" - materiały pomocnicze w pracy z ministrantami - red. ks. J.Szczypa, cz. I i II, Wyd. Diec. Sandomierz 1998;

"33 spotkania z ministrantami" - modlitwa, nauka, zabawa - W. Hoffsümmer, wyd. Jedność, Kielce 2000;

"Ceremonie Mszy świętej" - ks. T.Sinka, Kraków 1998;

"Ceremoniał posług Liturgicznych" - ks. S.Szczepaniec, Kuria Metropolitalna, Kraków 1987;

"Choralista" i "Notatnik Choralisty"; Kuria Metropolitalna, Kraków 1998;

"Ministrant światła" i notatnik; Kuria Metropolitalna, Kraków 1998;

"Ministrant księgi" i notatnik; Kuria Metropolitalna, Kraków 1998;

"Ministrant ołtarza" i notatnik; Kuria Metropolitalna, Kraków 1998;

"Katechizm służby liturgicznej", wyd. Światło-Życie, Lublin 1995;

"Lektor i jego liturgiczna posługa" - ks. E.Stencel, Wydawnictwo Diecezjalne Pelplin 1994;

"Lektor" droga do posługi liturgicznej - ks. E.Mitek, Oficyna Wydawnicza Signum, Wrocław 2001;

"Brewiarz dla świeckich - liturgiczna modlitwa dnia", wyd. Lega, Warszawa 2002;

"Oremus"- teksty liturgii Mszy św. na każdy dzień - miesięcznik, Wydawnictwo Księży Marianów

"Dziewczęca Służba Maryjna" - red: ks. Z.Bochenek i S. S.Kardalas, wyd. Biblos, Tarnów 2000;

"Mały pomocnik Maryi" - ks. P.Kubiak, Agencja Wydawnicza Katolików MAG, Warszawa 1993;



Legitymacje:

"Służcie Panu z radością" - Legitymacja Ministrancka

"Lektor" - legitymacja, którą lektorzy otrzymują po uroczystej promocji

"Animator Służby Liturgicznej" - w przygotowaniu

Podręczniki i legitymacje dostępne w kiosku kurialnym i u koordynatorów Duszpasterstwa Służby Liturgicznej:

ks. Dariusz Marczak, ks. Robert Pawlak, ks. Marek Serafin

UZUPEŁNIENIA

Kurs ceremoniarza parafialnego

I. Kandydat powinien spełniać następujące warunki:
1. Powinien być lektorem promowanym z co najmniej rocznym stażem, powinien również posiadać zauważalne cechy potrzebne w posłudze ceremoniarskiej (pobożność, sumienność, dobry kontakt z opiekunem jak i młodszymi ministrantami)
2. Ceremoniarzem parafialnym nie może być osoba sprawiająca trudności wychowawcze i będąca negatywnym przykładem dla młodszych ministrantów.
3. Kandydat na pierwszym spotkaniu powinien przedstawić: opinię i skierowanie od Ks. Proboszcza, zgodę rodziców (prawnych opiekunów)

II. Parafia wysyłająca kandydata zobowiązana jest do częściowego pokrycia kosztów kursu. Drugą część pokrywa sam kandydat

III. Kurs ten trwa cały rok /z przerwą wakacyjną/. Zajęcia obejmują szczegółowe zagadnienia z liturgii oraz formacji wewnętrznej. Dodatkowo zorganizowany będzie kurs wychowawcy dla pełnoletnich uczestników.

IV. Kontynuacją a zarazem kolejnym stopniem będzie kurs animatora grup /żeńskiej i męskiej/ po zakończeniu kursu ceremoniarza parafialnego.


Kurs animatora

I. Kandydat na animatora powinien spełniać następujące warunki:
1. Musi być osobą pełnoletnią lub uczęszczać do szkoły średniej /III klasa/
2. Powinien być lektorem promowanym z co najmniej dwuletnim stażem, posiadać zauważalne cechy potrzebne w posłudze animatorskiej (pobożność, sumienność, odpowiedni poziom intelektualny, dobry kontakt z młodszymi ministrantami).
3. Animatorem nie może być osoba sprawiająca trudności wychowawcze i będąca negatywnym przykładem dla młodszych ministrantów.

II. Kandydat w dniu zgłoszenia powinien przedstawić: skierowanie od proboszcza.

III. Wydział Duszpasterstwa Kurii będzie corocznie organizował szkolenia dla starszych ministrantów - animatorów.

IV. Animator po uzyskaniu w czasie kursu animatora odpowiedniego zaświadczenia może pełnić obowiązki opiekuna wychowawcy na obozach i koloniach organizowanych przez parafię.

Ks. Marek Serafin - DSL Diecezji Warszawsko-Praskiej

Obecnie DSL przygotowuje szczegółowe zasady duszpasterstwa służby liturgicznej dziewcząt - Dziewczęca Służba Maryi. W opracowaniu jest również rytuał posług i promocji poszczególnych stopni liturgicznych.