CZYTELNIA

SAKRAMENTY

ZARĘCZYNY

W ramach rozważań nad istotą i wartością sakramentów w naszym codziennym życiu, rozpoczęliśmy tydzień temu omawiać Sakrament Małżeństwa. Zanim jednak przejdziemy do szczegółów przygotowania i samego przebiegu ceremonii małżeństwa zawieranego w kościele, chciałbym poświęcić kilka słów zaręczynom, które choć „wyszły z mody” stanowią swoiste preludium na drodze do małżeństwa.

Zaręczyny mają bardzo bogatą historię. W chwili powstania Kościoła miały już one prawnie wypracowaną formę. Kościół przyjął je z motywów pastoralnych. W pewnych okresach odgrywały one bardzo poważną rolę, jednakże z czasem doszło po prostu do ich zaniechania. Jednakże, w sytuacji jaką obserwujemy w dzisiejszym społeczeństwie, gdzie wielki pośpiech i lekkomyślność przy zawieraniu małżeństw pociąga za sobą nieobliczalne skutki, Episkopat Polski korzystając z uprawnień zawartych w kanonie 1062 Kodeksu Prawa Kanonicznego, zdecydował się powrócić do dawnej praktyki, zgodnie z którą małżeństwo było poprzedzone zaręczynami zawieranymi w gronie najbliższych. W tradycji polskiej rodziny narzeczonych spotykały się ze sobą, by się wzajemnie poznać i w ten sposób ułatwić młodym lepsze i pełniejsze rozeznanie środowiska, z którego wychodzi przyszły współmałżonek.

Episkopat Polski w specjalnym dokumencie „Instrukcja o przygotowaniu do zawarcia małżeństwa w Kościele katolickim” usilnie zaleca, by zaręczyny odbywały się przynajmniej na sześć miesięcy przed ślubem. Obydwie najbliższe rodziny, o ile to możliwe rodzice, rodzeństwo i dziadkowie powinni się spotkać na skromnej uroczystości rodzinnej. Dobrze zorganizowana i przeżyta uroczystość ułatwi nawiązanie bliższych kontaktów. Rodzice specjalnie na tę okoliczność są upoważnieni przez biskupa diecezjalnego do błogosławienia pierścionków zaręczynowych, które następnie wymieniają sobie oblubieńcy, oświadczając, że odtąd są narzeczonymi i zamierzają się pobrać w ustalonym czasie, jeżeli przez wzajemne poznanie, dojdą do przekonania, że potrafią stworzyć dobrane i zgodne małżeństwo.

Narzeczeństwo ma na celu lepsze wzajemne poznanie się, w czym dyskretnie, szanując intymność każdego z nich, może bardzo pomóc rodzina każdej ze stron.

Chodzi głównie o rozeznanie charakterów, zalet i umiejętności, a także ewentualnych obciążeń dziedzicznych, zapoczątkowanych anomalii psychicznych, czy nawet ukrywanych nałogów, np. pijaństwa, narkomanii itp. Przez zawieranie zaręczyn w gronie rodzinnym można dostrzec wartość "domowego Kościoła". Przy tej okazji podkreśla się też typową i odpowiedzialną rolę rodziców i członków rodziny w procesie powstawania nowego związku, a także dowartościowuje się dziedzictwo, jakie każdy wynosi z domu rodzinnego. Zaręczyny są zatem umową o właściwej sobie naturze, tj. umową uwarunkowaną pomyślnym wynikiem lepszego poznania, niezbędnego do dojrzałej decyzji. Dlatego też z umowy zaręczynowej nie może powstać uprawnienie, domagania się w sposób bezwzględny zawarcia związku, natomiast możliwe jest dochodzenie wynagrodzenia ewentualnych szkód względnie wydatków, które powstały z racji zamierzonego małżeństwa.

Zaręczyny mają zatem głęboki sens duszpasterski i osobisty. Narzeczeni bowiem, którzy sobie wzajemnie przyrzekają zawarcie małżeństwa, mają szansę nie tylko wzajemnie się poznać, ale również czują się moralnie związani danym przyrzeczeniem, co zobowiązuje każdego z nich do lojalności względem siebie i nie pozwala na swobodne kontakty z osobami trzecimi. Wierność danemu przyrzeczeniu mobilizuje wzajemne odnoszenie się do siebie z szacunkiem podyktowanym dobrem planowanego w niedalekiej przyszłości małżeństwa, bez korzystania z uprawnień, które z prawa Bożego przysługują wyłącznie małżonkom. Okres narzeczeństwa, połączony z poważnym przygotowaniem do małżeństwa może się wydatnie przyczynić do dojrzałej, podejmowanej przecież na całe życie, decyzji.

Ks. Dariusz Marczak

| powrót