Wstęp do Listu do Rzymian
List został zredagowany podczas trzeciej podróży misyjnej Pawła, najprawdopodobniej w Koryncie, gdzie Apostoł przebywał około trzech miesięcy, przemierzywszy uprzednio całą Macedonię (Dz 20,1-2). O tym, że pismo zostało zredagowane właśnie w Koryncie, świadczą następujące dane: 1. Życzliwości Rzymian poleca Apostoł Febe, pobożną niewiastę, "diakonisę Kościoła w Kenchrach". Wiadomo, że Kenchry to portowa część Koryntu. Niewykluczone, że Febe jest wśród ludzi zawożących list Pawła do Rzymu. 2. Paweł oświadcza, że w trakcie pisania listu do Rzymian znajduje się w drodze do Jerozolimy z darami dla wiernych tamtejszego Kościoła (Rz 15, 25). Otóż z 1 Kor 16,2 i 2 Kor 9,3-4 wynika, że miejscem przejściowego magazynowania owych darów był właśnie Korynt. 3. Paweł przesyła Rzymianom pozdrowienia od niejakiego Erasta, zwanego "skarbnikiem miasta", i od Kwartusa, "brata". Obydwaj zdają się być obecni przy boku Apostoła w momencie redagowania Listu do Rzymian; otóż wiadomo skądinąd (por. 1 Kor 1,14; 2 Tm 4,20), że właśnie Korynt był miejscem zamieszkania tych dwu mężów. 4. Apostoł przekazuje również Rzymianom pozdrowienia od Tymoteusza i Sozypatra (Rz 16,21), wiadomo zaś z Dz 20,4, że ci dwaj ludzie towarzyszyli Pawłowi w jego podróży do Koryntu.
List do Rzymian zredagowany został - jak się wydaje - pod koniec pobytu Pawła w Koryncie, tzn. na przełomie lat 57-58, prawdopodobnie przed świętem Paschy, gdyż z Dz 20,6 wynika, że wkrótce po opuszczeniu przez Pawła Koryntu była Pascha.
O Rzymianach, odbiorcach listu Pawła, mamy w Biblii stosunkowo mało danych. Wiadomo, że dość liczna była w tym czasie rzymska gmina żydowska. Zakrojone na szeroką skalę prześladowania za czasów Nerona świadczą o tym, że względnie duże również były skupiska rzymskich chrześcijan. Nie trzeba dodawać, że chrześcijanie rzymscy rekrutowali się głównie z pogan i list ma na celu przede wszystkim tych chrześcijan umocnić w wierze (por. 1,5-6; 1,13-15). Lecz byli tam również chrześcijanie pochodzenia żydowskiego. Do nich nawiązują wyraźnie rozdziały 14 i 15; podobnie należy interpretować wypowiedź z 16,17-18; gdzie są wspomniani ludzie postępujący zupełnie tak samo jak przeciwnicy Pawła - niewątpliwie żydowscy - z Flp 3,18-19. Dodać jednak wypada, że autentycznym chrześcijanom rzymskim ze strony żydujących groziło niebezpieczeństwo znacznie mniejsze niż gminom chrześcijańskim w Galacji czy w Jerozolimie.
Obok przestróg skierowanych zarówno do judeochrześcijan, jak i chrześcijan nawróconych z pogaństwa list zawiera w streszczeniu całą teologię Pawła, ze szczególnym uwydatnieniem w niej idei soteryjnych, przy czym w soteriologii tej dominuje idea usprawiedliwienia nie przez uczynki Prawa, lecz przez wiarę w Jezusa Chrystusa. Wyeksponowane są też bardzo wyraźnie dwa motywy zbawczego działania Jezusa: posłuszeństwo względem Ojca i miłość tak do Ojca, jak i do całego rodzaju ludzkiego.
Zdając sobie sprawę z roli, jaką odgrywał Rzym w ówczesnym świecie, Paweł ma nadzieję, że prawdziwe chrześcijaństwo, umocniwszy się w tym mieście, będzie zeń promieniować na bliższą i dalszą okolicę (1, 8;16,19).
Prócz tych spraw teoretyczno-dogmatycznych list porusza również zagadnienia bardzo praktyczne: Paweł wybiera się w długą podróż do Hiszpanii (por. Dz 19,21; Rz 1,11-13; 15,23-24) i pragnąc zatrzymać się po drodze na jakiś czas w Rzymie, chce znaleźć w tym - nie znanym mu jeszcze - mieście jakiś punkt oparcia. Ze względu na ten brak uprzednich kontaktów osobistych list posiada charakter bardzo oficjalny, nieosobisty; jest swoistym traktatem dogmatycznym bardziej niż listem w pełnym znaczeniu tego słowa.