Wstęp do Listów więziennych

Cztery listy: Flp, Kol, Ef, Flm od najdawniejszych czasów nazywa się więziennymi. Wzmianki o przebywaniu Pawła w więzieniu w chwili redagowania tych listów znajdujemy rzeczywiście w każdym z nich (Flp 1,7.12n.17; Ef 3,1; 4,1; 6,20; Kol 1,24; 4,3.10.18; Flm 1.7.12n).

Mimo tych dość szczegółowych danych nadal istnieje dużo niepewności co do miejsca i czasu powstania tych czterech pism, a to głównie dlatego, że Paweł był więziony niejeden raz i w niejednym miejscu.

Panuje dziś dość powszechne przekonanie, że listy: do Kolosan, do Efezjan i do Filemona powstały podczas pierwszego pobytu Pawła w więzieniu rzymskim w latach 61-63. Na tożsamość czasu i miejsca wskazują następujące szczegóły: wspomina się tę samą misję Tychika (Kol 4, 7n; Ef 6,21 nn) i Onezyma (Kol 4, 9; Flm 12); Paweł znajduje się w towarzystwie tych samych ludzi, tj. Tychika (Kol 4, 7), Epafrasa (Flm 23), Onezyma (Kol 4, 9; Flm 12), Arystarcha (Kol 4,10; Flm 24), Marka (Kol 4,10; Flm 24), Łukasza i Demasa (Kol 4,14; Flm 24). Ewentualne przypuszczenie, że listy te zredagowane zostały w Cezarei, gdzie Paweł był również więziony, nie dałoby się pogodzić ze wzmianką o obecności przy boku Pawła Marka lub Onezyma, podobnie jak wiadomość o przebywaniu z Pawłem Łukasza czyni mało prawdopodobną hipotezę tzw. więzienia efeskiego jako miejsca zredagowania trzech wyżej wspomnianych listów więziennych.

Natomiast wiele danych zdaje się przemawiać za tym, że Flp został zredagowany podczas pobytu Apostoła w Efezie, gdzie - być może - również był Paweł więziony, choć nie jest to powiedziane wyraźnie. Za tym przypuszczeniem przemawia nadto pewne podobieństwo tematyczne Flp do "wielkich listów", a zwłaszcza do 1 Kor, który według wszelkiego prawdopodobieństwa powstał w tym samym czasie i na tym samym miejscu.

Jeżeli autorstwo Pawłowe Flp i Flm nie jest podawane w wątpliwość, to ciągle jeszcze nie ma jednolitego poglądu na sprawę autorstwa Kol i Ef. Mając na uwadze obecny stan badań tego problemu, należy chyba przyjąć, że Paweł osobiście zredagował Kol, natomiast Ef jest dziełem jednego z uczniów - sekretarzy Pawła. Niewykluczone, że ów sekretarz miał do dyspozycji Kol i że na jego podstawie zredagował - może nie zawsze idąc z myślą swego mistrza - Ef.