Wstęp do Listu do Efezjan

Wśród pism Pawła List do Efezjan stanowi zjawisko dość osobliwe. Brak w nim jakichkolwiek konkretów zaczerpniętych z życia pierwotnego Kościoła i przedkładanych Pawłowi w formie problemów do rozwiązania. Nie wiemy, czy i co łączy Pawła z czytelnikami jego listu. Apostoł nikogo nie pozdrawia, nikomu nie udziela nagany, nikogo nie pochwala. Wydaje się, że ani adresaci listu nie znają Pawła (3, 2-4), ani Paweł nie zna osobiście swych czytelników (1, 15; 4, 21). Jest to więc nie tyle list w ścisłym znaczeniu tego słowa, ile raczej pismo okrężne, przeznaczone do czytania w wielu gminach, i to może nie tylko małoazjatyckich, lecz także greckich. Jest to swoisty testament duchowy zostawiony przez Pawła całemu Kościołowi albo - jak chcą inni - wielka medytacja na temat głównych prawd chrześcijaństwa.

Tak więc zostały tu podjęte na nowo wszystkie główne tematy "wielkich listów" z nauką o odkupieniu człowieka na planie pierwszym. Jednakże zarówno chrystologia, jak i eklezjologia Pawła przybierają w tym liście o wiele szersze, wręcz kosmiczne wymiary. Chrystus jest Pełnią, która przenika cały wszechświat (1, 23), a Kościół - to właśnie tak szeroko pojęte Ciało Chrystusa.

Problem dopuszczenia do udziału w zbawczych skutkach odkupienia nie tylko Żydów, lecz także pogan zajmuje w tym liście wiele miejsca. Objęcie zbawczą miłością Chrystusa także pogan uważa się w tym piśmie za tajemnicę szczególnej mądrości Bożej (por. 1, 9; 3, 3-6, 9). Ludzkość cała, złożona z pogan i Żydów, pojednana z Bogiem, zmierza zgodnie do wspólnego Ojca wszystkich ludzi (2, 11-22), a miłość Boga do całej ludzkości kojarzy się autorowi listu ze związkiem dwojga ludzi darzących się wzajemną miłością małżeńską (5, 22-32). Niejednokrotnie też podkreśla się, na tle rozlicznych upadków i niegodności człowieka, darmowość zbawczego dzieła (2, 1-10), będącego przedmiotem odwiecznej i na różny sposób ukazywanej woli Boga (1, 3-14).