|
Wstęp do 1 Listu do Tesaloniczan Coraz powszechniej jest podtrzymywana przez egzegetów opinia, że Pierwszy List do Tesaloniczan powstał podczas drugiej podróży misyjnej Pawła, w Koryncie ok. r. 51. Oto kilka racji, potwierdzających słuszność tej opinii: 1. Z 1 Tes wynika, że Paweł jest pod wrażeniem - pod bardzo świeżym wrażeniem! - wiadomości przyniesionych przez Tymoteusza z Tesaloniki. Nawiązuje bowiem wiele razy do swojej misjonarskiej działalności w Tesalonice (1,5-9; 2, 2.8.12), mówi o tym, jak serdecznie był przez Tesaloniczan podejmowany (1,9; 2,1), odwołuje się do świeżej jeszcze pamięci Tesaloniczan podejmujących u siebie Apostoła (1,5; 2,1). 2. Gmina tesalonicka zdaje się być jeszcze zupełnie młoda. Nie zdarzyło się w niej dotychczas nic takiego, co byłoby godne ponownego omówienia w liście. Paweł i czytelnicy tego listu żyją w atmosferze entuzjastycznego zakładania podwalin pod nowy Kościół. 3.Jest rzeczą zupełnie naturalną, że Paweł pisał swój list nie podróżując, lecz z miejsca dłuższego postoju. Otóż miejscem takiego postoju najbliższym chronologicznie po wizycie Pawła w Tesalonice - był Korynt. W Dz zaś (18,12-17) znajduje się wzmianka pozwalająca określić rok, w którym Paweł zawitał po raz pierwszy do Koryntu. We wspomnianym fragmencie Dz opisane jest stawienie Pawła przed Gallionem który jako prokonsul Achai rezydował w Koryncie najprawdopodobniej od czerwca 51 r. do czerwca 52 r. W tym czasie bawił więc Paweł z pewnością w Koryncie, skoro Łukasz pisze o postawieniu Apostoła w stan oskarżenia przed Gallionem. 4. Z Dz 18, 2n wiadomo, że to właśnie w Koryncie spotkał Paweł Akwilę i Pryscyllę, małżeństwo żydowskie skazane dekretem cesarza Klaudiusza na wygnanie. Dekret ten, według wszelkiego prawdopodobieństwa, był wydany w r. 50. Musiało upłynąć kilka miesięcy od czasu jego wejścia w życie do chwili ulokowania się wygnańców z Rzymu w Koryncie. Możliwe jest zatem, że spotkanie Pawła z Pryscyllą i Akwilą miało miejsce w r. 51. Mało prawdopodobne wydaje się przypuszczenie, że list powstał w czasie trzeciej podróży misyjnej Pawła. Tożsamość apologetycznych argumentów, którymi Paweł posługiwał się zarówno w 1 Tes, jak w Ga i 2 Kor, niekoniecznie prowadzi do wniosku, że wszystkie trzy listy powstały w tym samym czasie. Żydzi, żydujący i gnostycy zawsze tą samą bronią atakowali Pawła, i to jest racja, dla której kontrargumenty Apostoła, aczkolwiek z różnych epok, pod względem treści są zawsze takie same. List skierowany jest do wiernych mieszkających w Tesalonice (późniejsze Saloniki), stolicy rzymskiej prowincji Macedonii i siedzibie prokonsula. Miasto leżało u wybrzeży Morza Egejskiego, przy słynnym rzymskim szlaku komunikacyjnym (Via Egnatia) łączącym Bizancjum z Rzymem, co zapewniało mu rolę ważnego ośrodka gospodarczego, handlowego i kulturalnego. Po bitwie pod Filippi (31 przed Chr.) Tesalonika otrzymuje prawa miasta wolnego z własnym samorządem sprawowanym przez pięciu lub sześciu politarchów (por. Dz 17, 6). Św. Paweł przybył tam ok. r. 50, rozpoczynając swe nauczanie w synagogach. Na owoce pracy apostolskiej nie trzeba było długo czekać, gdyż nie tylko Żydzi, ale i znaczna liczba pogan przyjęła Ewangelię. Wywołane z poduszczenia miejscowych przeciwników rozruchy zmuszają jednak Pawła do opuszczenia miasta (Dz 17,1-10). Jakkolwiek życie religijne i społeczne wiernych Tesaloniki było na ogół zadowalające, to jednak nie zabrakło również cieni. Nawróceni na chrześcijaństwo poganie, przeświadczeni o rychłym nadejściu końca świata, przyjmowali niewłaściwe postawy etyczne (4,3nn). Z fałszywą interpretacją zapowiedzi eschatologicznych łączyli niepokój o los umarłych oraz obawy związane z osobistym uczestnictwem w powtórnym przyjściu Chrystusa na sąd ostateczny - paruzji (4,13nn). Natomiast chrześcijanie pochodzący z Żydów nie mogli pojąć tego, że ustały już przepisy obrzędowe Starego Testamentu. Do rozwiązania tych trudności w życiu Kościoła tesalonickiego zmierzają apostolskie pouczenia listu. |